In gesprek met..
Het artistiek team

In gesprek met Het artistiek team aan het woord over het proces om een theatervoorstelling te maken in de huidige tijd.

Mart
Dankzij de coronacrisis waren er in het begin veel onduidelijkheden en beperkingen. Onze uitdaging was om de situatie om te vormen tot een situatie die vrijheid op zou leveren. Dat is de reden waarom we zeiden: we gaan gezamenlijk in quarantaine op het terrein van Buitenkunst. Dat sloot mooi aan bij de behoefte van iedereen om live met elkaar te werken en niet via een video-verbinding.

De onderzoeksvragen waarmee we hebben gewerkt waren: wat betekent het als er niemand naar je kijkt? Wat gebeurt er als je je terugtrekt uit de wereld? Welke vrijheden komen daarbij kijken? Dit is een tegengestelde beweging voor de studenten, want zij zitten juist in een fase waarin ze zichtbaar willen zijn en naar buiten willen treden als acteur. Ze willen zich laten zien aan het werkveld.

Op een gegeven moment hebben we studenten de opdracht gegeven om in hun eentje een ritueel te maken. Nadat iedereen dat had gedaan was de opdracht: ga het in je eentje uitvoeren – zonder publiek. En we zeiden: bedenk dat er niemand kijkt, dus je kan ook kiezen om het niet te doen. Daarna ging iedereen vertellen wat z’n ritueel was en of-ie het had gedaan. Toen kregen ze ook de optie om daar over te liegen. Dit was een belangrijk schakelpunt en bracht de studenten veel fantasie en veel vrijheid. Ze realiseerden zich wat het betekent om vrijheid te hebben en eigenaarschap te nemen over wat je met een publiek wil delen en wat niet.

We zaten heel veilig in een bubbel op dat terrein van Buitenkunst. Maar die veiligheid had ook een keerzijde. Om onszelf inhoudelijk te blijven uitdagen, leek het ons beter om uiteindelijk niet op die locatie te presenteren.  De artistieke uitdaging was om een poging te wagen het gevoel, de situatie en de vrijheid van die bubbel te reconstrueren in een theaterzaal. Wat als we ons kamp opnieuw zouden opbouwen in de theaterzaal van de HKU en daar voor publiek de ervaring oproepen die wij twee weken in afzondering hebben gehad?

Rosa
Alledaagse handelingen krijgen extra betekenis als ze worden uitgevoerd in een theatercontext. Het is hetzelfde als je in een museum iets alledaags op een sokkel zou zetten en daar mensen naar laat kijken; dan verandert de betekenis.

Mart
We hebben in de theaterzaal van de HKU letterlijk een speelveld gecreëerd: een witte vloer met allerlei spullen die we hadden op het terrein van Buitenkunst; een gigantisch, kakofonisch beeld. Daarin bewegen we ons – wij ook; het artistieke team staat ook op de vloer. De spelers wisselen af tussen handelingen uitvoeren die ze ook op Buitenkunst deden (zoals: koken, boekje lezen, muziek luisteren) en het uitvoeren van spelopdrachten. Er is een grote grabbelton waar je een opdracht uit kan pakken als je een impuls wil geven aan het spel. Het spannende is dat je niet goed weet of andere mensen bezig zijn met een opdracht of niet, want dat houd je geheim. Verder was het aan de spelers om te kiezen hoe ze de opdracht wilden spelen: realistisch, stiekem of heel theatraal – daarin zit een heel pallet aan mogelijkheden. En dat vond ik ontroerend; dat er iedere keer weer de vrijheid werd genomen om te kiezen hoe je je tot de opdracht verhoudt. Wil ik nu m’n koptelefoon opzetten en een kwartier in een stoel gaan zitten of heb ik zin om een hele theatrale scène te spelen?

Mauro
Het eerste uur van de performance was inkomen. Maar ik had het gevoel dat we daarna de vrijheid hadden teruggevonden van het buitenterrein. Het is iets wat geleidelijk op de vloer ontstaat

Rosa
Mauro begeleidt de performance met geluidsfragmenten die opgenomen zijn op het terrein van Buitenkunst. Dat helpt om terug te gaan naar de sfeer van daar. Verder bewegen er veel dingen tegelijkertijd over de vloer. Beelden beginnen toevallig naast elkaar te ontstaan en grijpen in op elkaar. Daardoor ontstaat een grote verbeeldingskracht.

Mart
Er is veel om je toe te verhouden als publiek. Op een gegeven moment staan er bijvoorbeeld 3 mensen te badmintonnen, staat iemand anders filterkoffie te zetten, luistert iemand in een ander hoekje naar muziek en weer in een ander hoekje spelen twee mensen een discussie na. Die veelheid maakt het theatraal. Maar soms is het ook ongelofelijk a-theatraal, bijvoorbeeld als 7 mensen allemaal met een koptelefoon op hun oren een boekje zitten te lezen. Maar toch kan dat ook boeiend zijn om naar te kijken, zo heb ik ontdekt. Je wordt namelijk als toeschouwer geconfronteerd met je eigen verveling of je eigen verwachtingen. En je hebt zelf de keuze hoe lang je binnen wil blijven. Je bent als toeschouwer verantwoordelijk voor je eigen kijkervaring en daarin schuilt ook veel vrijheid.